Ujęcie postaci nr 2 siatek terrorystycznych Północnego Kaukazu stanowi poważny sukces rosyjskiej kampanii kontrterrorystycznej i może sygnalizować taktyczną zmianę z „walenia w wychodki” do „aresztowania i sądzenia.”

 

Taka zmiana zmniejszyłaby liczbę mścicieli przyłączających się do tych siatek, ale Rosja dalej nie będzie w stanie wygrać tej kampanii dopóki przyczyny leżące u podstaw partyzantki i terroryzmu na Północnym Kaukazie nie zostaną wyeliminowane lub zminimalizowane.

Dyrektor Federalnej Służby Bezpieczeństwa (FSB) Aleksander Bortnikow powiedział prezydentowi Rosji Dmitrijowi Miedwiediewowi 9 czerwca, że jego podwładni schwytali „Magasa”, lidera bazującego w Inguszetii oddziału północnokaukaskich siatek terrorystycznych.

Aresztowanie Magasa”, mające miejsce w 3 miesiące po śmierci Saida Burjackiego, który był jednym z głównych ideologów tych siatek, oraz Anzora Astemirowa, lidera wojujących salafitów z Kabardyno-Bałkarii, stanowi duże taktyczne zwycięstwo dla tych, którzy prowadzą rosyjską operację kontrterrorystyczną na Północnym Kaukazie. Właściwie to trudno jest znaleźć jakiegokolwiek dobrze znanego watażkę pozostającego na wolności, za wyjątkiem Doku Umarowa, czeczeńskiego watażki, który generalnie jest uznawany za lidera siatek północnokaukaskich.

Pod okiem Magasa inguskie siatki zdobyły taką siłę, że w pewnym momencie wydawały się nawet prężniejsze niż grupy działające w Czeczenii pod dowództwem Umarowa. Magas stał się tak potężny, że Umarow mianował go „dowódcą frontu kaukaskiego.” Uważa się, że Magas i czeczeński przywódca terrorystyczny Szamil Basajew wspólnie zorganizowali atak na największe miasto Inguszetii, Nazran w czerwcu 2004 roku, zabijając ponad 90 osób, w tym wielu członków personelu wojskowego i organów utrzymywania porządku. Uważa się też, że Basajew i Magas zorganizowali akcję wzięcia zakładników w szkole w Biesłanie we wrześniu 2004 roku, w czym uczestniczyli głównie bojownicy pochodzący z Inguszetii.

Ponadto uważa się, że Magas kierował organizacją mnóstwa samobójczych ataków bombowych, w tym zbombardowania kwatery głównej okręgowej policji w Nazranie w Inguszetii, kiedy zginęło co najmniej 21 osób, oraz atakiem na inguskiego prezydenta. To siatki bazujące w Inguszetii zorganizowały też zamach bombowy na pociąg na trasie z Moskwy do Sankt Petersburga w listopadzie 2009 roku, zabijając 27 osób i raniąc 90 innych.

Są sprzeczne doniesienia co do prawdziwego nazwiska i pochodzenia Magasa. Niektóre doniesienia identyfikują go jako Aliego Tazajewa, zaś inne mówią, że jego imię to Magomed Jewłojew. Ale prawie wszystkie źródła zgadzają się co do tego, że jest on byłym inguskim oficerem policji. Gdy wciąż był oficerem w służbie czynnej, został porwany przez rebeliantów pod koniec lat 90-tych i później postanowił zasilić ich szeregi. Takie zmiany lojalności, zarówno otwarte jak i potajemne, zdarzają się raz po raz w północnokaukaskich organach stojących na straży prawa, ale władze jak dotąd nie zdołały wyeliminować tego niebezpiecznego fenomenu, który pomnaża możliwości terrorystów.  

Aresztowanie Magasa – którego komandosi FSB podobno od wielu tygodni obserwowali z ukrycia i wciągali w zasadzkę – może sygnalizować zmianę traktowania domniemanych terrorystów i liderów partyzanckich w Rosji. Uprzednio rosyjskie siły zabijały przywódców terrorystycznych raczej niż ich aresztowały, być może zgodnie z wezwaniem rosyjskiego przywódcy Władimira Putina by „walić (w terrorystów) w wychodkach.”

Jednak zanim będziemy mogli powiedzieć, że jest to początek nowego trendu, powinniśmy najpierw zobaczyć czy więcej przywódców terrorystycznych będzie ujętych żywcem i czy Magas dożyje procesu i odsłuży wyrok, jeśli zostanie skazany. Szereg przywódców terrorystycznych i partyzanckich ujętych żywcem w poprzednich operacjach zmarło wkrótce potem w więzieniu, w tym czeczeńscy watażkowie Salman Radujew, Turpal-Ali Atgeriew i Lechi Borodaty.

Zmiana ze „znajdź i zniszcz” do „aresztuj i sądź” stanowiłaby pozytywną zmianę, zwłasza w świetle niedawnego raportu specjalnego śledczego ONZ Philippa Alstona, w którym ostrzega on, że tzw. wyselekcjonowane zabójstwa (targeted killings) mogą być sądzone jako „zbrodnie wojenne.”

Zdjęcia ich przywódcy Magasa stojącego w łańcuchach i skazanego na dożywocie w więzieniu pokazane w rosyjskiej telewizji będą miały pewien demoralizujący wpływ na co bardziej niezdecydowanych członków siatek na Północnym Kaukazie. Co znacznie ważniejsze, taka zmiana pomogłaby zredukować liczbę mścicieli, którzy dołączają do siatek partyzanckich i terrorystycznych i poprawiłaby wizerunek rosyjskich władz w oczach ludności niestabilnych republik Północnego Kaukazu. Sporą liczbę zamachowców-samobójców stanowiły wdowy lub krewni domniemanych terrorystów i partyzantów zabitych przez wojska i policję na Północnym Kaukazie.

Jak powiedziano powyżej, ujęcie Magasa jest dużym sukcesem rosyjskiej kampanii kontrterrorystycznej; ale było tak też w przypadku schwytania Radujewa, zabicia Asłana Maschadowa i Szamila Basajewa oraz mnóstwa innych, mniej znanych liderów.

Jednak, jak niniejszy autor napisał niedawno w ISN Security Watch, neutralizacja przywódców terrorystycznych nie oznacza końca zagrożeń dla bezpieczeństwa płynących z Północnego Kaukazu. Wydaje się, że za każdym razem gdy rosyjskie władze zabijają lub aresztują lidera, jakiś nowy pojawia się by zająć jego miejsce, dowodząc że hydra terroryzmu nie zniknie dopóki nie zostaną usunięte przyczyny podstawowe i czynniki dodatkowe stojące za proliferacją terroryzmu i partyzantki. Są wśród nich: złe traktowanie ludności, brak szans na skierowaną w górę mobilność społeczną młodzieży, bieda, korupcja, brak edukacji wysokiej jakości i niezdolność tradycyjnego islamu do przeciwdziałania proliferacji wojowniczego salafizmu.

 

Simon Saradżjan to research fellow w Belfer Center w Harvard Kennedy School. Jest autorem wielu artykułów na tematy bezpieczeństwa i terroryzmu.

 

Poglądy i opinie niniejszym wyrażone są jedynie poglądami autora, a nie International Relations and Security Network (ISN).

 

Copyright International Relations and Security Network

Oryginalna wersja artykułu znajduje się pod adresem:

http://www.isn.ethz.ch/isn/Current-Affairs/Security-Watch/Detail/?ots591=4888caa0-b3db-1461-98b9-e20e7b9c13d4&lng=en&id=117398

 

Opis konfliktu na Północnym Kaukazie na naszej stronie:

http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/kraj,Rosja,problemy,Czeczenia

 

FOTO: Flickr user Maarten (Superchango)